Հայտնի է, որ «Կախարդական սնկերի» ակտիվ բաղադրիչ պսիլոցիբինը դիտարկվում է որպես դեպրեսիայի բուժման խոստումնալից միջոց, սակայն դրա ազդեցության մեխանիզմները երկար ժամանակ մնում էին անորոշ։ Գիտնականներին հետաքրքրում էր ոչ միայն այն, թե ինչ է տեղի ունենում ուղեղում պսիխեդելիկ փորձառության ընթացքում, այլ նաև՝ որքան կայուն են այդ փոփոխությունները։
Նոր ուսումնասիրության շրջանակում Յեյլի հետազոտողները պարզել են, որ պսիլոցիբինի մեկ դոզան մկների մոտ առաջացնում է նեյրոնների միջև կապերի արագ աճ, որն ուղեկցվում է դրանց ամրապնդմամբ։ Արդյունքները հրապարակվել են Neuron գիտական հանդեսում։
«Մենք նկատեցինք, որ նեյրոնային կապերի թիվն աճել է մոտ 10 տոկոսով, իսկ դրանց չափը նույնպես մեծացել է, ինչը նշանակում է, որ կապերը դարձել են ավելի արդյունավետ», — նշում է հետազոտության ավագ հեղինակ, Յեյլի համալսարանի դոցենտ Ալեքս Քվանը։
Ուսումնասիրության առանցքում դենդրիտային փշիկներն էին՝ նյարդաբջիջների վրա գտնվող մանր կառուցվածքներ, որոնք կարևոր դեր են խաղում նեյրոնների միջև հաղորդակցության համար։ Հայտնի է, իր քրոնիկ սթրեսը և դեպրեսիան նվազեցնում են այս փշիկների խտությունը՝ խաթարելով ուղեղի կապակցվածությունը։
Լազերային սկանավորման մանրադիտակի օգնությամբ գիտնականները մի քանի օր շարունակ հետևել են կենդանի մկների ուղեղում տեղի ունեցող փոփոխություններին։ Պսիլոցիբինի կիրառումից հետո արդեն առաջին 24 ժամվա ընթացքում նկատվել է դենդրիտային փշիկների թվի և չափի աճ, իսկ այդ փոփոխությունները պահպանվել են նույնիսկ մեկ ամիս անց։ Բացի կառուցվածքային փոփոխություններից, սթրեսի ենթարկված մկները ցուցաբերել են վարքային բարելավումներ, նկատվել է նեյրոհաղորդիչների ակտիվության բարձրացում։
Հետազոտողները ենթադրում են, որ պսիլոցիբինի առաջացրած անսովոր հոգեբանական ազդեցությունները կարող են խթանել ուղեղի նեյրոպլաստիկությունը՝ նպաստելով նոր կապերի ձևավորմանը։ «Անսպասելի էր տեսնել, որ ընդամենը մեկ դոզան կարող է առաջացնել այսքան կայուն փոփոխություններ», — ասում է Քվանը։ «Հնարավոր է, որ հենց այս նոր ձևավորված կապերն են այն կառուցվածքային հիմքը, որի միջոցով ուղեղը ամրագրում է նոր փորձառությունները»։
