ԵՐԵՎԱՆ — Աբովյան փողոցի սրտում կանգնած սև տուֆակերտ շենքը՝ հայտնի որպես ԱՕԿՍ-ի (Արտասահմանյան երկրների հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերության) շենք, Երևանի ճարտարապետական դիմագծի անբաժանելի մասն է։ Տասնամյակներ շարունակ այն եղել է քաղաքի մշակութային խորհրդանիշներից մեկը, իսկ այժմ պատրաստվում է թևակոխել զարգացման նոր փուլ։
Երկարատև դատական գործընթացներից և անորոշությունից հետո, 100-ամյա պատմություն ունեցող այս կառույցը վերջապես վերականգնվում է։ 2024 թվականի նոյեմբերին «Կերոն» զարգացման հիմնադրամը, համագործակցելով «Զ և Ա» ՍՊԸ-ի և «Մեզոն Մարոմի» հետ, պաշտոնապես ստանձնեց շենքի վերականգնման և արդիականացման առաքելությունը։
1900-ականների գլուխգործոցը
Մինչ մշակութային կենտրոն դառնալը, այս շենքը ունեցել է հետաքրքիր նախապատմություն։ Այն կառուցվել է 1914-1915 թվականներին՝ անվանի ճարտարապետ Բորիս Մեհրաբյանի նախագծով։ Պատվիրատուն բժիշկ Հովհաննես Հովհաննիսյանն էր, ով շենքի առաջին հարկում հիմնել էր Երևանի առաջին մասնավոր վիրաբուժական հիվանդանոցը, իսկ երկրորդ հարկում ապրում էր ընտանիքի հետ։
Շենքը հին երևանյան ճարտարապետության վառ օրինակ է՝ իր սև տուֆով, փողոցին նայող քարե պատշգամբներով և բակի կողմից բացվող փայտե նրբագեղ ճաղաշարքերով։ Խորհրդային տարիներին այն ազգայնացվեց և հետագայում դարձավ ԱՕԿՍ-ի նստավայրը՝ ծառայելով որպես կամուրջ Հայաստանի և արտաքին աշխարհի միջև։
Վերադարձ պետությանը
Վերջին տարիներին շենքի ճակատագիրը մշուշոտ էր։ Այն դարձել էր աղմկահարույց քրեական գործի առարկա՝ կապված ապօրինի սեփականաշնորհման հետ։
Արդարությունը վերականգնվեց 2023 թվականի նոյեմբերին, երբ ՀՀ գլխավոր դատախազությունը հայտարարեց, որ շենքը վերադարձվել է պետական սեփականությանը։ Սա հնարավորություն տվեց հայտարարելու թափանցիկ մրցույթ՝ գտնելու այնպիսի ներդրողի, ով կկարողանար պահպանել հուշարձանը և նոր կյանք հաղորդել դրան։
Ապագայի տեսլականը. Արվեստ և Նորաձևություն
Վերականգնման ծրագիրը, որը ղեկավարում է «Կերոն» զարգացման հիմնադրամը, նպատակ ունի ոչ միայն նորոգել շենքը, այլև այն վերածել մշակութային եռուն կենտրոնի։ Ըստ նախագծի՝ վերականգնված ԱՕԿՍ-ի շենքում տեղակայվելու են՝
- Ցուցասրահներ՝ որտեղ կներկայացվեն հայկական և համաշխարհային արվեստի նմուշներ։
- Նորաձևության հարթակներ՝ բարձրակարգ բրենդների ներկայացման համար։
- Ստեղծագործական միջավայր՝ արվեստանոցներ և սրճարան, որոնք կգրավեն թե՛ երևանցիներին, թե՛ զբոսաշրջիկներին։
Նախաձեռնողները վստահեցրել են, որ շինարարական աշխատանքները կատարվելու են լիցենզավորված մասնագետների հսկողությամբ՝ խստորեն պահպանելով Բորիս Մեհրաբյանի թողած ճարտարապետական ժառանգությունը։
Աբովյան 3-ի վերածնունդը խոստանում է դառնալ Երևանի մշակութային կյանքի կարևորագույն իրադարձություններից մեկը՝ վերադարձնելով քաղաքին իր պատմական դեմքի ևս մեկ գեղեցիկ դրվագ։
